سارا حسينى در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگى پايگاه خبرى تحليلى «ديار آفتاب» گفت: تغییرات دموگرافیک در سطح جهان، به‌ویژه در جوامع در حال گذار، یکی از چالش‌های بنیادین سیاست‌گذاری عمومی به شمار می‌رود. در ایران، روند کاهش نرخ باروری و افزایش سن ازدواج منجر به شکل‌گیری پدیده‌ای تحت عنوان بحران کاهش جمعیت شده است. این مسئله نه‌تنها یک چالش آماری نیست، بلکه بحرانی ساختاری با ابعاد اقتصادی، اجتماعی و روان‌شناختی گسترده محسوب می‌شود.

رئيس مركز تحقيقات زن و خانواده بيّنات بيان كرد: تحلیل داده‌های جمعیت‌شناختی نشان می‌دهد کاهش نرخ باروری مستقیماً به تغییر ساختار سنی جمعیت و بروز بحران سالمندی منجر می‌شود. در این وضعیت، نسبت وابستگی دگرگون شده و تعداد افراد در سن کار نسبت به جمعیت در آستانه بازنشستگی کاهش می‌یابد. این روند در برخی مناطق کشور، از جمله استان مرکزی، شدیدتر است و مهاجرت نیروهای جوان و تغییر الگوهای زیستی فشار بیشتری بر زیرساخت‌های حمایتی وارد می‌کند.

وى افزود: از منظر فلسفی، هویت انسان تنها در تعامل با نقش‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. ارزش‌های وجودی و بلوغ شخصیت به‌طور بنیادین با پذیرش و ایفای نقش‌های مادری و پدری پیوند خورده است. والدینی شدن فرآیندی است که طی آن فرد از خودمحوری به دیگرمحوری گذر می‌کند و از طریق مسئولیت‌پذیری در قبال نسل آینده، به معنای عمیق‌تری از هستی و ظرفیت‌های اخلاقی و عاطفی دست می‌یابد.

حسينى اظهار كرد: گذار از خانواده‌های پرجمعیت به الگوی تک‌فرزندی، چالش‌های آموزشی و اجتماعی تازه‌ای ایجاد کرده است. در چنین خانوارهایی، فرزند با کمترین میزان تعامل با هم‌سالان مواجه است و این امر فرآیند اجتماعی‌شدن و تربیت را دشوارتر می‌کند. محدود بودن تعاملات خانوادگی می‌تواند به ضعف در مهارت‌های حل تعارض، کاهش ظرفیت اشتراک‌گذاری و محدود شدن تجربیات اجتماعی دوران کودکی منجر شود.

رئيس مركز تحقيقات زن و خانواده بيّنات گفت: در تحلیل‌های اقتصادی و اجتماعی، برخلاف نگاه صرفاً هزینه‌محور، فرزندان باید به عنوان سرمایه‌های انسانی و عاطفی بازشناسی شوند. از بعد روان‌شناختی، فرزندان مهم‌ترین منبع حمایت اجتماعی غیررسمی در دوران سالمندی هستند. این سرمایه عاطفی به حفظ سلامت روان والدین کمک کرده و از انزوای اجتماعی آنان جلوگیری می‌کند و جایگزینی برای آن در ساختارهای رسمی وجود ندارد.

وى افزود: در سبک زندگی اسلامی و براساس آموزه‌های قرآن کریم و سنت نبوی، فرزندآوری تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه ماموریتی برای تداوم حیات و آبادانی زمین محسوب می‌شود. نگاه اسلامی به فرزندآوری فراتر از تداوم نسل است و بر جنبه‌های تربیتی، پرورش نسل مؤمن و توانمند و نقش آن در تحقق تعالی انسانی و پایداری ساختارهای اجتماعی تاکید دارد.

حسينى تصريح كرد: جمعیت، جریان حیات و انباشت فرهنگی یک ملت است و تمدن‌ها از طریق انتقال ارزش‌ها از نسلی به نسل دیگر استمرار می‌یابند. بحران جمعیت، زنجیره انتقال میان‌نسلی را تهدید کرده و موجب فرسایش فرهنگی می‌شود. نبود نسل جوان، امکان نوآوری و بازتولید خلاقانه فرهنگ را کاهش داده و جامعه را در وضعیت ایستایی قرار می‌دهد؛ وضعیتی که می‌تواند مقدمه زوال تمدنی باشد.

رئيس مركز تحقيقات زن و خانواده بيّنات گفت: در نهایت، بحران جمعیت در ایران نیازمند رویکردی چندبعدی است. مواجهه با این مسئله مستلزم بازنگری در سیاست‌های حمایتی، تقویت جایگاه مادری و پدری در ساختار اجتماعی و بازتعریف ارزش‌های خانواده است. لازم است فرزند به‌عنوان سرمایه بنیادین زندگی و عامل بلوغ انسانی از منظر علمی و دینی بازشناسی شده و در برنامه‌ریزی‌های آینده‌نگرانه مورد توجه جدی قرار گیرد.

انتهاى خبر/