نفیسه فاضلی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» گفت: هفته ملی بدون دخانیات فرصتی حیاتی برای بازخوانی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در ایران و جهان است. این هفته تنها یک بازه زمانی نمادین نیست، بلکه زنگ خطری است برای سیاست‌گذاران، خانواده‌ها و به‌ویژه جوانان تا نگاهی عمیق‌تر به پیامدهای هولناک مصرف مواد دخانی داشته باشند. 

کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی بیان کرد: دخانیات نه تنها سلامت جسمی فرد را هدف می‌گیرد، بلکه زیربناهای اقتصادی و اجتماعی یک جامعه را نیز به تدریج فرسوده می‌کند. وضعیت فعلی مصرف دخانیات در ایران نگران‌کننده است و آمارهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد که سن شروع مصرف در سال‌های اخیر کاهش یافته است.

وی افزود: این موضوع به این معناست که بخش بزرگی از جمعیت جوان و نوجوان کشور، بدون درک کامل از خطرات بلندمدت، در حال ورود به گردابی هستند که بازگشت از آن می‌تواند دشوار و پرهزینه باشد. افزایش دسترسی آسان به محصولات دخانی، یکی از موانع اصلی در کنترل این معضل است.

فاضلی اظهار کرد: یکی از تغییرات نگران‌کننده در الگوی مصرف، گسترش استفاده از قلیان و محصولات نوپدید مانند ویپ و سیگارهای الکترونیکی در میان جوانان است. بسیاری از جوانان به اشتباه تصور می‌کنند که این محصولات «کم‌خطرتر» از سیگار سنتی هستند، در حالی که این ابزارها تنها دروازه‌ای جدید برای ورود به اعتیاد به نیکوتین و سایر مواد سمی هستند که آسیب‌های جبران‌ناپذیری به ریه‌ها و سیستم قلبی-عروقی وارد می‌کنند.

این کارشناس تصریح کرد: فشار همسالان و نقش محیط‌های دوستانه در گسترش مصرف دخانیات میان جوانان بسیار پررنگ است. در دنیای امروز که جوانان به دنبال هویت‌سازی هستند، گاهی مصرف دخانیات به عنوان نمادی از بزرگ‌سالی، استقلال یا حتی راهی برای «تعامل اجتماعی» تعریف می‌شود. شکستن این کلیشه‌های کاذب و جایگزین کردن آن‌ها با سبک‌های زندگی سالم، نیازمند هوشیاری و آموزش است.

وی هشدار داد: اثرات مخرب دخانیات بر سلامت جوانان فقط محدود به سرطان ریه نیست؛ کاهش توان باروری، پیری زودرس پوست، آسیب به سیستم ایمنی و اختلالات اضطرابی، تنها گوشه‌ای از هزینه‌هایی است که فرد برای مصرف دخانیات می‌پردازد. جوانی که در اوج شکوفایی و انرژی است، نباید این سرمایه‌های حیاتی را قربانی عادت‌های کاذب و آسیب‌زا کند.

فاضلی خاطرنشان کرد: از منظر اقتصادی نیز، مصرف دخانیات باری سنگین بر دوش خانواده‌ها و دولت می‌گذارد. هزینه‌های هنگفت درمان بیماری‌های ناشی از دخانیات که از جیب مردم و بودجه عمومی تأمین می‌شود، می‌توانست در بخش‌های توسعه، آموزش و اشتغال جوانان هزینه شود. آگاهی از این اتلاف سرمایه، می‌تواند به عنوان ابزاری انگیزشی برای ترک و پیشگیری از مصرف عمل کند.

کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی عنوان کرد: رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نقش دوگانه‌ای در این زمینه ایفا می‌کنند. متأسفانه در برخی محتواهای فضای مجازی، مصرف دخانیات به شکلی لوکس یا هنری به تصویر کشیده می‌شود که بر ناخودآگاه جوانان تأثیر منفی می‌گذارد. در مقابل، این بسترها می‌توانند به فضایی برای ترویج سبک زندگی بدون دخانیات و آگاهی‌بخشی درباره مضرات واقعی آن تبدیل شوند.

وی ادامه داد: مهم‌ترین راهکار برای مقابله با این معضل در کشور، ارتقای سواد سلامت است. جوانان باید بتوانند نسبت به تبلیغات شرکت‌های دخانی که با بسته‌بندی‌های جذاب و ترفندهای بازاریابی به دنبال جذب مشتریان جدید هستند، نگاهی انتقادی داشته باشند. توانمندسازی جوانان برای «نه گفتن» به تعارف‌های دوستانه، مهارتی کلیدی در کاهش نرخ مصرف است.

 وضعیت فعلی مصرف دخانیات در ایران نگران‌کننده است

فاضلی افزود: خانواده‌ها نیز نقش بی‌بدیلی در پیشگیری دارند. گفت‌وگوی صمیمانه، ایجاد محیطی امن برای بیان مشکلات، و الگوسازی رفتارهای سالم توسط والدین، بسیار مؤثرتر از نصیحت‌های مستقیم است. جوانانی که در محیط خانواده از حمایت عاطفی کافی برخوردار باشند، کمتر برای فرار از فشارهای روانی به مواد دخانی پناه می‌برند.

کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی گفت: در نهایت، هفته بدون دخانیات باید بهانه‌ای برای بازنگری در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور نیز باشد. اجرای دقیق قوانین کنترل دخانیات، افزایش مالیات بر این محصولات، محدود کردن شدید تبلیغات و حمایت از کمپین‌های ترک دخانیات، اقداماتی است که می‌تواند مسیر را برای سلامت نسل آینده هموار کند. بیایید با تغییر نگرش، آینده‌ای روشن‌تر و پاک‌تر برای جوانان ایران بسازیم.

انتهای خبر/