به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» حسین معافی، مدرس دانشگاه و فعال فرهنگی، اجتماعی در یادداشتی نوشت: وقتی در خیابان‌های اراک قدم می‌زنید، چه چیزی شما را به این شهر گره می‌زند؟ نیمکت‌های استاندارد کنار بوستان‌ها، نورپردازی اصولی معابر و المان‌های بصری هماهنگ؟ یا حس تعلق به محله، هم‌زیستی فرهنگی و اعتمادی که در چهره‌ی همشهریانتان جریان دارد؟ اراک، سال‌هاست که با عنوان «پایتخت صنعتی ایران» شناخته می‌شود؛ شهری که رشد آن با کارخانه‌ها، جاده‌ها و سازه‌های کالبدی سنجیده شده است. اما پشت این فولاد و بتن، شهری زنده نفس می‌کشد که روح آن را فرهنگ، تاریخ و شبکه‌های اجتماعی شکل داده‌اند. 

حالا در برابر محدودیت منابع و شتاب توسعه، پرسش حیاتی این است: آیا باید پیش از هر چیز به کالبد شهر جان بخشیم، یا ابتدا به روح آن توجه کنیم؟ مبلمان شهری که فضاهای عمومی را قابل‌استفاده و زیبا می‌کند، یا مسائل فرهنگی، اجتماعی که به شهروندان انگیزه می‌دهد از آن فضاها مراقبت کنند؟ این دو، رقیب نیستند؛ بلکه دو بال پرواز یک شهرند. یکی به شهر «شکل» می‌دهد، دیگری به آن «معنا». در ادامه، می‌کوشیم نشان دهیم چرا در شهری مانند اراک، تفکیک این دو نه‌تنها ممکن نیست، بلکه می‌تواند توسعه را از مسیر پایداری خارج کند.

مبلمان شهری شامل تجهیزاتی مانند نیمکت، روشنایی معابر، سطل‌های زباله، ایستگاه‌های حمل‌ونقل و المان‌های بصری است که مستقیماً بر رفاه، ایمنی و زیباسازی شهر تأثیر می‌گذارند. در اراک، اجرای طرح‌های جامع مبلمان شهری و استانداردسازی آن با مصالح مقاوم و طراحی یکپارچه، می‌تواند به تقویت هویت شهری و ارتقای زیبایی بصری کمک کند. همچنین پژوهش‌ها نشان داده‌اند که مبلمان شهری مناسب بر رضایتمندی شهروندان و سرزندگی محیط شهری تأثیر مثبت دارد.

 از سوی دیگر، عوامل فرهنگی و اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای در تعامل شهروندان با محیط زیست و فضای شهری دارند.  در شهرهای صنعتی مانند اراک، توجه به مدارای فرهنگی، کاهش تعارضات قومی و تقویت فرهنگ شهروندی از ضرورت‌های توسعه پایدار محسوب می‌شود. بر اساس اصول برنامه‌ریزی شهری پایدار، توسعه موفق نیازمند توجه همزمان به سه رکن اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و زیست‌محیطی است. 

راهکار عملی برای اراک

مبلمان شهری هوشمند و فرهنگی: طراحی نیمکت‌ها، المان‌ها و فضاهای عمومی با الهام از هویت تاریخی و فرهنگی اراک تا هم کارکرد فیزیکی داشته باشند و هم نماد فرهنگی باشند. 

مشارکت شهروندی: در طراحی و اجرای پروژه‌های شهری، نظر شهروندان و نخبگان محلی جویا شود تا احساس تعلق و مسئولیت‌پذیری اجتماعی تقویت گردد. 

اولویت‌بندی محله‌محور: پروژه‌های کوچک و محله‌ای که همزمان بر ابعاد مختلف پایداری (اجتماعی، فرهنگی، کالبدی) اثر بگذارند، کارآمدتر از پروژه‌های بزرگ متمرکز هستند.

در شهری مانند اراک، مسائل فرهنگی-اجتماعی زیربنای توسعه هستند و مبلمان شهری ابزاری برای تحقق آن‌ها. بنابراین، اگر منابع محدود باشد، ابتدا باید به تقویت سرمایه اجتماعی، امنیت و مشارکت شهروندی پرداخت؛ اما در عمل، بهترین راهکار، ادغام هوشمندانه این دو حوزه است: مبلمانی که فرهنگ را بازتاب دهد و فرهنگی که در کالبد شهری تجلی یابد. همان‌طور که در اسناد توسعه پایدار شهری تأکید شده، شهر مطلوب جایی است که در آن «نیازهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ساکنان» به‌طور متوازن تأمین شود.