انجام بیش از ۱۵۰۰ نمونه‌برداری میکروبی از آب در ساوه

محمدامین قربانپور، رئیس مرکز بهداشت ساوه، در نشست تخصصی علوم پزشکی که با حضور اصحاب رسانه برگزار شد با اشاره به مباحث مطرح‌شده درباره شهر صنعتی و تهدیدات سلامت عمومی اظهار کرد: در موضوع تهدید علیه سلامت عمومی، بسته به نوع موضوع، سه دستگاه اصلی شامل دامپزشکی، بهداشت و محیط زیست به‌عنوان مراجع تخصصی شناخته می‌شوند.

وی افزود: در حوزه مسائل مرتبط با دام و فرآورده‌های دامی، دامپزشکی مرجع رسیدگی است؛ در موضوعاتی مانند فاضلاب‌های شهری و مسائل مرتبط با سلامت انسانی، مرکز بهداشت ورود می‌کند و در حوزه آلودگی‌های صنعتی از جمله آلودگی هوا، خاک و دودکش صنایع، مرجع اصلی و ناظر عالی، اداره محیط زیست است.

رئیس مرکز بهداشت ساوه با بیان اینکه صنایع موظف به همکاری با شرکت‌های ارزیاب زیست‌محیطی دارای مجوز هستند، گفت: این شرکت‌ها به‌صورت دوره‌ای وضعیت آلایندگی صنایع، دودکش‌ها، فاضلاب و سایر شاخص‌های زیست‌محیطی را ارزیابی می‌کنند. در صورتی که صنعتی دارای مشکل آلایندگی باشد، طبق قانون باید بخشی از سود خالص سالیانه خود را به‌عنوان خسارت زیست‌محیطی پرداخت کند.

قربانپور با انتقاد از برگزار نشدن منظم برخی کارگروه‌های مرتبط در سطح شهرستان عنوان کرد: کارگروهی در این زمینه وجود دارد که دبیر آن اداره محیط زیست است و در سطح استان به‌صورت روتین برگزار می‌شود، اما متأسفانه در ساوه جلسات شهرستانی آن به‌طور منظم برگزار نمی‌شود. تصمیم‌گیری درباره آلودگی صنایع باید در چنین جلساتی و با محوریت محیط زیست انجام شود.

وی ادامه داد: البته در مواردی که آلودگی هوا یا سایر آلاینده‌ها به‌صورت مستقیم سلامت مردم را تهدید کند، محیط زیست می‌تواند موضوع را به مرکز بهداشت ارجاع دهد و ما نیز در کمیته‌های تخصصی خود موضوع را بررسی و پیگیری می‌کنیم.

رئیس مرکز بهداشت ساوه با اشاره به پیگیری وضعیت چند واحد صنعتی آلاینده گفت: سال گذشته چند شرکت که مشکل آلایندگی داشتند شناسایی و مستندسازی شدند و موضوع در جلسه‌ای در فرمانداری مطرح شد. مرکز بهداشت پیشنهادهای کارشناسی خود را ارائه کرد، اما تصمیم‌گیری نهایی در حوزه صنعت با توجه به مسائل اقتصادی و اشتغال، بر عهده فرمانداری یا مراجع قضایی است.

قربانپور در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع فاضلاب و پساب اشاره کرد و گفت: در این حوزه باید میان فاضلاب خام و پساب تصفیه‌شده تفاوت قائل شد. فاضلاب خام بدون تصفیه نباید وارد محیط شود، اما پساب خروجی تصفیه‌خانه‌ها پس از آنالیز و رسیدن به شاخص‌های مجاز، تحت نظارت محیط زیست می‌تواند مدیریت شود.

وی افزود: شرکت‌های ارزیاب زیست‌محیطی به‌صورت فصلی پساب‌ها را از نظر شاخص‌های میکروبی و شیمیایی بررسی می‌کنند و اگر آلاینده‌ها به حد مجاز نرسیده باشند، اجازه رهاسازی یا استفاده از آن‌ها وجود ندارد.

رئیس مرکز بهداشت ساوه با اشاره به تدوین استانداردهای جدید در حوزه تصفیه پساب گفت: در آیین‌نامه‌های جدید، پساب‌ها بر اساس سطح تصفیه درجه‌بندی شده‌اند و حتی در برخی کشورها پساب تصفیه‌شده با استاندارد بالا برای مصارف مختلف از جمله آبیاری استفاده می‌شود. با این حال در کشور ما قانون ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی همچنان استفاده از فاضلاب خام یا پساب برای آبیاری مزارع، باغات و گیاهان مثمر را ممنوع می‌داند و تا زمانی که این قانون بازنگری نشود، مرکز بهداشت اجازه چنین استفاده‌ای را نمی‌دهد.

قربانپور در ادامه با اشاره به اقدامات مرکز بهداشت در حوزه پایش آب آشامیدنی شهرستان ساوه گفت: سال گذشته در محدوده تحت پوشش مرکز بهداشت شهرستان ساوه، بیش از ۱۵۲۰ مورد نمونه‌برداری میکروبی از آب در سطح شهر و روستا انجام شد.

وی اضافه کرد: علاوه بر نمونه‌برداری میکروبی، بیش از ۴۰ هزار مورد سنجش و پایش کلر از شبکه‌های توزیع آب شهری و روستایی انجام شده است. همکاران ما موظف‌اند از کل فرایند تأمین تا مصرف آب، شامل منبع تأمین، شبکه انتقال، مخازن، شبکه توزیع و نقطه مصرف بازدید و نظارت کنند.

رئیس مرکز بهداشت ساوه با بیان اینکه برخی مناطق فاقد متولی مشخص در حوزه تأمین و نگهداری آب هستند، گفت: در مناطقی که سامانه‌های آبرسانی تحت پوشش دستگاه‌های مسئول قرار دارند، موارد مشکل‌دار شناسایی و معرفی می‌شوند. در مواردی که ریسک آلودگی بالا باشد، موضوع با جدیت پیگیری و مکاتبات لازم انجام می‌شود.

 ضرورت فرهنگ‌سازی برای اجرای برنامه پزشک خانواده در زرندیه

نسرین ممتازی، مدیر گروه گسترش شبکه و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشکده علوم پزشکی ساوه، در تشریح آخرین وضعیت برنامه‌های سلامت‌محور در این منطقه اظهار کرد: برنامه پزشک خانواده به‌عنوان یکی از طرح‌های محوری نظام سلامت، نیازمند فرهنگ‌سازی گسترده و اطلاع‌رسانی عمومی فراگیر است؛ موضوعی که بدون مشارکت فعال رسانه‌ها، صداوسیما، روابط عمومی‌ها و واحدهای آموزش سلامت امکان تحقق کامل نخواهد داشت.

وی با اشاره به آغاز فاز اجرایی و اطلاع‌رسانی این برنامه در شهرستان زرندیه افزود: در گام نخست، تمرکز بر آگاهی‌بخشی عمومی درباره مزایا و الزامات طرح است تا تمامی شهروندان در جریان نحوه بهره‌مندی از خدمات قرار گیرند. بی‌تردید برای دستیابی به اهداف این طرح، باید از تمامی ظرفیت‌ها و ابزارهای رسانه‌ای بهره برد.

ممتازی در ادامه با اشاره به اجرای برنامه «عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت» (SDH) تصریح کرد: رویکرد جدید نظام سلامت بر این اصل استوار است که بیماری‌ها صرفاً با درمان‌های پزشکی کنترل نمی‌شوند، بلکه ریشه‌های اجتماعی، اقتصادی و محیطی آن‌ها نیز باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.

وی با تأکید بر اینکه مجموعه بهداشت به‌تنهایی قادر به حل تمامی چالش‌های این حوزه نیست، خاطرنشان کرد: شهرداری‌ها، اداره ورزش و جوانان، جهاد کشاورزی و سایر نهادهای مرتبط باید در کنار نظام سلامت قرار گیرند تا بتوان عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت را به‌صورت ساختاری اصلاح کرد.

مدیر گروه گسترش شبکه و ارتقای سلامت دانشکده علوم پزشکی ساوه در بخش پایانی سخنان خود به عملکرد موفق تیم‌های بهداشتی در شهرستان اشاره کرد و گفت: استمرار خدمات شبانه‌روزی در حوزه بهداشت موجب شده است بسیاری از بیماری‌های واگیر از جمله وبا و برخی بیماری‌های روده‌ای در منطقه به‌طور کامل کنترل شود و از بروز بحران‌های گسترده در این حوزه جلوگیری به‌عمل آید.

ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته برای رفع نواقص بحرانی واحدهای متخلف

هادی بیاتی، مدیرگروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشت ساوه با اشاره به روند رسیدگی به شکایات و گزارش‌های مربوط به آلودگی‌های محیطی و تهدید علیه بهداشت عمومی گفت: در برخی موارد موضوعات با پیگیری دستگاه‌های مختلف از جمله محیط زیست و سایر مراجع ذی‌ربط بررسی می‌شود و در صورت وجود شکایت، مرجع قضایی نیز در جریان قرار می‌گیرد.

وی افزود: در یکی از پرونده‌ها که موضوع آن از سوی محیط زیست پیگیری شده بود، بررسی‌ها و اقدامات لازم انجام شد و حتی گزارش‌هایی مبنی بر رفع مشکل ارائه شده بود، اما با طرح شکایت جدید، مرجع قضایی بار دیگر از دستگاه‌های مرتبط از جمله محیط زیست نظر نهایی خواسته است.

بیاتی با بیان اینکه بسیاری از موضوعات حوزه سلامت ماهیت بین‌بخشی دارد، تصریح کرد: در موضوعاتی مانند آلایندگی‌های هوا، بو و فاضلاب، کارگروه‌های تخصصی با حضور دستگاه‌هایی مانند محیط زیست، اداره کار، بیمه و حوزه بهداشت تشکیل می‌شود و تصمیم‌ها به صورت جمعی اتخاذ می‌شود.

وی تأکید کرد: در این فرآیند هیچ تصمیمی به صورت انفرادی گرفته نمی‌شود و جمع‌بندی نهایی بر اساس نظر اعضای کارگروه و دستگاه‌های مسئول انجام می‌گیرد.

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشت ساوه همچنین درباره روند بازرسی‌های بهداشتی گفت: در بازرسی‌ها نواقص به دو دسته «بحرانی» و «غیربحرانی» تقسیم می‌شوند. در موارد بحرانی که سلامت مردم را تهدید کند، امکان اقدام فوری وجود دارد و معمولاً بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت برای رفع مشکل فرصت داده می‌شود.

وی ادامه داد: در نواقص غیربحرانی، بسته به نوع مشکل ممکن است تا ۶۰ روز برای اصلاح شرایط مهلت داده شود تا واحد مربوطه بتواند نواقص را برطرف کند.

بیاتی با اشاره به برخورد با مواد غذایی تاریخ‌گذشته نیز گفت: در سال ۱۴۰۴ مقدار ۱۳ هزار و ۱۵۰ کیلوگرم مواد تاریخ‌گذشته معدوم‌سازی شد و در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز ۴ هزار و ۵۲۰ کیلوگرم مواد تاریخ‌گذشته جمع‌آوری و معدوم شده است.

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشت ساوه در پایان گفت: هدف اصلی بازرسی‌های بهداشتی پیشگیری از تهدید سلامت عمومی و اصلاح شرایط است و در صورتی که واحدی در مهلت تعیین‌شده نسبت به رفع نواقص اقدام نکند، اقدامات قانونی از جمله تعطیلی واحد در دستور کار قرار می‌گیرد.

لزوم اطلاع‌رسانی رسانه‌ها درباره پیشگیری از بیماری‌ها و خدمات مراکز بهداشتی

هادی اذانی نیز در این نشست با اشاره به اهمیت پیشگیری از بیماری‌ها اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید در حوزه سلامت مورد توجه قرار گیرد، اطلاع‌رسانی مستمر و فصلی به مردم است؛ به‌ویژه در فصل گرم سال که احتمال بروز بیماری‌های روده‌ای و گوارشی ناشی از مصرف آب و مواد غذایی ناسالم افزایش می‌یابد.

وی با بیان اینکه رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در انتقال پیام‌های بهداشتی داشته باشند، افزود: انتظار داریم مطالب تخصصی و آموزشی که از سوی مجموعه بهداشت تهیه می‌شود، از طریق رسانه‌ها به مردم منتقل شود تا جامعه نسبت به مصرف صحیح آشامیدنی‌ها و مواد غذایی آگاهی بیشتری پیدا کند و از طغیان‌های احتمالی بیماری‌ها پیشگیری شود.

اذانی در ادامه با اشاره به موضوع واکسیناسیون گفت: در سال‌های اخیر در سطح جهان و کشور، مقاومت‌هایی نسبت به واکسن مشاهده می‌شود و برخی گروه‌ها تلاش می‌کنند افراد را نسبت به واکسیناسیون دچار تردید کنند؛ در حالی که واکسیناسیون یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی بشر است.

وی تأکید کرد: واکسن‌ها پشتوانه علمی، پژوهشی و تجربی دارند و نقش مهمی در افزایش امید به زندگی و سلامت جامعه ایفا کرده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد از زمان اجرای برنامه‌های جهانی واکسیناسیون، از بیش از ۱۵۰ میلیون مرگ کودک در جهان پیشگیری شده است؛ بنابراین لازم است رسانه‌ها در تبیین علمی این موضوع و مقابله با شبهات نقش‌آفرینی کنند.

مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشت ساوه همچنین به موضوع حیوان‌گزیدگی اشاره کرد و گفت: افرادی که دچار حیوان‌گزیدگی می‌شوند، باید در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز شبانه‌روزی پیشگیری از هاری مراجعه کنند. این مرکز در اورژانس بیمارستان مدرس فعال است و خدمات واکسیناسیون و مراقبت‌های لازم به‌صورت شبانه‌روزی ارائه می‌شود.

وی افزود: خوشبختانه مراقبت‌های لازم در این حوزه انجام می‌شود، اما برای پیشگیری از بروز موارد خطرناک، آگاهی مردم و مراجعه به‌موقع آنان اهمیت زیادی دارد.

اذانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت شناسایی جمعیت تحت پوشش مراکز بهداشتی عنوان کرد: هدف از تشکیل پرونده الکترونیک سلامت تنها استفاده از بیمه روستایی یا خدمات مشابه نیست، بلکه باید تمام جمعیت تحت پوشش شناسایی شوند تا بتوانیم مراقبت‌های اولیه سلامت را به‌درستی انجام دهیم.

وی ادامه داد: در مراکز خدمات جامع سلامت، خدمات متعددی از سوی پزشک، ماما، مراقب سلامت، کارشناس سلامت روان، کارشناس بهداشت محیط و حرفه‌ای ارائه می‌شود. هرچند در برخی بخش‌ها از جمله کارشناسی تغذیه کمبودهایی وجود دارد، اما تلاش شده چیدمان خدمات به‌گونه‌ای باشد که مردم بتوانند نیازهای سلامت خود را از این مراکز دریافت کنند.

این مسئول با بیان اینکه خدمات مراکز بهداشتی تنها محدود به واکسیناسیون نیست، تصریح کرد: خدماتی مانند غربالگری پاپ‌اسمیر، بررسی تیروئید، مراقبت‌های مادر و کودک، مشاوره سلامت روان، ارجاع به کارشناس تغذیه و پیگیری بیماری‌هایی مانند دیابت در مراکز انجام می‌شود و لازم است مردم از این ظرفیت‌ها آگاه شوند.

اذانی خاطرنشان کرد: همه کارکنان مراکز موظف شده‌اند مراجعه‌کنندگان را به‌صورت کامل راهنمایی و خدمات اولیه را ارائه کنند و در صورت نیاز، افراد به کارشناس مربوطه از جمله تغذیه، روان یا سایر حوزه‌ها ارجاع داده می‌شوند.

وی با تأکید بر نقش اعتمادسازی در مراجعه مردم به مراکز سلامت گفت: شناسایی مواردی مانند افسردگی، احتمال اقدام به خودکشی، بیماری‌های مزمن و مشکلات تغذیه‌ای زمانی امکان‌پذیر است که مردم به مراکز مراجعه کنند و نسبت به خدمات ارائه‌شده اعتماد داشته باشند.

مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشت ساوه در پایان از آمادگی این مجموعه برای ارائه آدرس، شماره تماس و فهرست خدمات مراکز جامع سلامت به رسانه‌ها خبر داد و گفت: انتظار داریم رسانه‌ها با معرفی این مراکز و خدمات رایگان آن‌ها، در ارتقای سلامت جامعه و افزایش آگاهی عمومی همراهی بیشتری داشته باشند.

از فعالیت مراکز تخصصی روان تا اجرای برنامه ویژه مهارت‌های زندگی برای نوجوانان

شهناز هدایتی، مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت ساوه، در نشست خبری با اشاره به وضعیت آسیب‌های اجتماعی در این شهرستان اظهار کرد: ساوه به دلیل مهاجرپذیر بودن و داشتن بیشترین سکونتگاه‌های غیررسمی در استان مرکزی، با چالش‌های جدی در حوزه آسیب‌های اجتماعی مواجه است.

وی افزود: در حوزه بهداشت، گروه سلامت روان اجتماعی و اعتیاد به‌صورت فعال مشغول ارائه خدمات است و خوشبختانه در سال‌های اخیر، سلامت روان به‌عنوان یک بخش مهم در مراکز سلامت دیده شده است؛ به‌گونه‌ای که اکنون همه مراکز سلامت از روان‌شناس برخوردارند و همکاران این حوزه عمدتاً دارای تحصیلات ارشد روان‌شناسی بالینی هستند.

هدایتی با بیان اینکه مشاوره‌های رایگان نیز در این مراکز ارائه می‌شود، گفت: علاوه بر خدمات عمومی، دو مرکز تخصصی در ساوه فعال است که یکی از آن‌ها مرکز سراج است؛ مرکزی که به‌عنوان نخستین مرکز سراج در کشور در این مجموعه راه‌اندازی شد و خدمات تخصصی، مددکاری و روان‌شناسی را به‌صورت رایگان به مراجعان ارائه می‌دهد.

وی ادامه داد: بیشتر افرادی که به این مرکز مراجعه می‌کنند، با مشکلات و اختلالات شدیدتری روبه‌رو هستند و خدمات اولیه، مراقبت و ارجاع تخصصی را در آنجا دریافت می‌کنند. همچنین مرکز دیگری با عنوان مرکز کاهش آسیب از سال ۱۳۹۰ در ساوه فعال است که به مصرف‌کنندگان مواد مخدر و افراد در معرض آسیب خدمات ارائه می‌دهد.

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت ساوه تصریح کرد: در این مرکز خدمات متادون‌درمانی و وسایل پیشگیری به‌صورت رایگان در اختیار مراجعان قرار می‌گیرد و اکنون حدود ۲۰۰ پرونده فعال در آن وجود دارد.

وی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در ارتقای سواد سلامت روان گفت: همچنان در این حوزه با مقاومت‌هایی مواجه هستیم و بسیاری از خانواده‌ها نسبت به علائم افسردگی، اقدام به خودکشی و نیاز به درمان آگاهی کافی ندارند. در مواردی مشاهده می‌شود که نوجوان یا جوانی اقدام به خودکشی کرده اما خانواده برای دریافت مشاوره و درمان همکاری لازم را ندارد؛ همین مسئله می‌تواند در آینده به آسیب‌های جدی‌تری منجر شود.

هدایتی خاطرنشان کرد: رسانه‌ها می‌توانند در افزایش سواد سلامت روان و فرهنگ‌سازی در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند. آگاهی‌بخشی درباره اینکه افسردگی و دیگر اختلالات روانی نیازمند مراقبت و درمان هستند، می‌تواند از بسیاری از حوادث تلخ پیشگیری کند.

وی در ادامه از اجرای یک برنامه ویژه برای نوجوانان خبر داد و گفت: امسال با همکاری روابط عمومی و سایر همکاران، برنامه‌ای با عنوان «گویش هزار لبخند زندگی» در چهار منطقه از شهر که بیشترین آسیب‌های اجتماعی را دارند، راه‌اندازی شده است.

به گفته هدایتی، این برنامه برای نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال طراحی شده و در قالب بازی‌درمانی و آموزش مهارت‌های زندگی برگزار می‌شود. هر دوره سه ساعت زمان دارد و با حضور حدود ۴۰ نفر اجرا می‌شود تا کیفیت آموزش حفظ شود.

وی اضافه کرد: در این دوره‌ها آموزش‌های لازم توسط خودم و با همکاری آقای اصغر تنهایی ارائه می‌شود و تاکنون یک دوره از این برنامه برگزار شده است. بازخوردها بسیار مثبت بوده و هم نوجوانان و هم والدین از تأثیر آن ابراز رضایت کرده‌اند.

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد شبکه بهداشت ساوه تأکید کرد: اگر تقاضا برای این دوره‌ها افزایش یابد، آمادگی داریم تعداد دوره‌ها را بیشتر کنیم. هدف اصلی ما این است که خانواده‌ها در جریان این برنامه قرار بگیرند و از خدمات رایگان و آموزشی آن بهره‌مند شوند.

تأکید بر معرفی خدمات مراکز خدمات جامع سلامت؛ مردم فقط برای واکسن مراجعه نکنند

زهرا غفاری، نیز در این نشست با اشاره به ظرفیت‌های مراکز خدمات جامع سلامت اظهار کرد: در این مراکز علاوه بر واکسیناسیون، خدمات متنوعی از جمله غربالگری پاپ اسمیر، بررسی و غربالگری تیروئید، مراقبت‌های مادر و کودک، خدمات بهداشت محیط، مشاوره‌های روانشناسی و تغذیه ارائه می‌شود.

وی افزود: در تمامی مراکز، تیمی متشکل از پزشک، ماما، مراقب سلامت، کارشناس بهداشت محیط و کارشناس بهداشت حرفه‌ای حضور دارند و اگرچه در برخی مراکز با کمبود کارشناس تغذیه مواجه هستیم، اما تلاش شده خدمات مورد نیاز مردم تا حد امکان ارائه شود.

غفاری با بیان اینکه بسیاری از مردم تصور می‌کنند این مراکز صرفاً برای واکسیناسیون فعال هستند، گفت: لازم است آدرس و شماره تماس تمام مراکز به همراه خدمات قابل ارائه به‌صورت گسترده اطلاع‌رسانی شود تا مردم بدانند چه خدماتی می‌توانند دریافت کنند.

وی ادامه داد: یکی از اولویت‌های ما شناسایی کامل جمعیت تحت پوشش است و باید ۱۰۰ درصد این جمعیت شناسایی شوند. هدف از این کار تنها تشکیل پرونده الکترونیک یا استفاده از بیمه روستایی نیست، بلکه ارائه مراقبت‌های جامع سلامت به همه افراد جامعه است.

کارشناس مسئول گسترش شبکه و ارتقا سلامت مرکز بهداشت ساوه تأکید کرد: مراقبان سلامت در مراکز شهری خدمات اولیه را ارائه می‌دهند و در صورت نیاز، افراد به کارشناسان تغذیه، روانشناسی یا سایر تخصص‌ها ارجاع داده می‌شوند.

وی خاطرنشان کرد: شناسایی مواردی مانند افسردگی یا احتمال اقدام به خودکشی نیز از جمله خدماتی است که در این مراکز انجام می‌شود، اما تحقق این هدف در گرو مراجعه مردم و جلب اعتماد آنان به نظام مراقبت‌های سلامت است.

غفاری در پایان خواستار همکاری مسئولان و رسانه‌ها برای معرفی بهتر مراکز خدمات جامع سلامت و خدمات ارائه‌شده در آن‌ها شد.

انتهای خبر/