به بیان روشن‌تر، آنچه در تیرماه رخ داده، کاهش آهنگ گرانی است نه بازگشت قیمت‌ها به سطح قابل تحمل برای خانوارها. مردم همچنان با قیمت‌هایی زندگی می‌کنند که در ماه‌های قبل با جهش‌های سنگین بالا رفته و اکنون فقط با سرعت کمتری افزایش پیدا می‌کند.

مرکزی هنوز از فشار تورمی خارج نشده است

در شاخص تورم نقطه‌به‌نقطه، ابعاد فشار معیشتی روشن‌تر دیده می‌شود. تورم نقطه‌به‌نقطه استان مرکزی در آبان ۱۴۰۳ معادل 32/1 درصد بود، اما این شاخص در طول سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ به‌طور پیوسته افزایش یافت و در خرداد ۱۴۰۵ به ۱۰۱/۸ درصد رسید.

این عدد به این معناست که سطح عمومی قیمت‌ها در استان مرکزی نسبت به مدت مشابه سال قبل، عملاً بیش از دو برابر شده بود. اگرچه تورم نقطه‌به‌نقطه در تیرماه به ۹۶/۷ درصد کاهش یافت، اما همچنان در سطحی بسیار سنگین قرار دارد و از تداوم فشار جدی بر معیشت خانوارها خبر می‌دهد.

نکته مهم‌تر اینکه تورم نقطه‌به‌نقطه استان مرکزی در تیرماه همچنان بالاتر از میانگین کشوری بود. در حالی که تورم نقطه‌به‌نقطه کشور در تیر ۱۴۰۵ معادل ۸۷/۹ درصد ثبت شده، این شاخص در استان مرکزی ۹۶/۷ درصد بوده است؛ یعنی مردم استان مرکزی همچنان با فشاری بالاتر از میانگین کشور مواجه هستند.

از نظر رتبه تورم نقطه‌به‌نقطه نیز استان مرکزی در تیرماه در جایگاه سیزدهم قرار گرفته است. این در حالی است که استان در ماه‌هایی مانند مرداد، شهریور و مهر ۱۴۰۴ در رتبه نخست تورم نقطه‌به‌نقطه کشور قرار داشت.

خوراکی‌ها؛ سنگین‌ترین فشار بر سفره مردم

در میان همه گروه‌ها، خوراکی‌ها همچنان اصلی‌ترین کانون فشار تورمی در استان مرکزی هستند. تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها در استان از ۲۹/۵ درصد در آبان ۱۴۰۳ به ۱۳۴/۵ درصد در خرداد ۱۴۰۵ رسید و در تیرماه نیز با وجود کاهش، روی عدد بسیار بالای ۱۲۱/۲ درصد ایستاد.

این ارقام نشان می‌دهد فشار تورمی در بخش خوراکی‌ها نه‌تنها شدیدتر از سایر بخش‌ها بوده، بلکه مستقیم‌ترین اثر را بر زندگی روزمره مردم گذاشته است. وقتی تورم خوراکی‌ها از مرز ۱۲۰ درصد عبور می‌کند، معنای آن برای خانوار فقط یک عدد آماری نیست؛ بلکه کوچک‌تر شدن سفره، تغییر الگوی مصرف، حذف برخی اقلام و افزایش فشار بر دهک‌های کم‌درآمد است.

تورم ماهانه خوراکی‌های استان نیز در تیرماه به ۰/۹ درصد کاهش یافته، در حالی که تورم ماهانه خوراکی در کشور ۲/۵ درصد بوده است. این کاهش می‌تواند نشانه‌ای از افت سرعت رشد قیمت مواد غذایی در استان باشد، اما با توجه به تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۲۱/۲ درصدی و تورم سالانه ۱۰۱/۱ درصدی خوراکی‌ها، هنوز نمی‌توان از بهبود واقعی شرایط سفره مردم سخن گفت.

مهم‌ترین هشدار در بخش خوراکی‌ها مربوط به تورم سالانه است. تورم سالانه خوراکی‌ها در استان مرکزی در تیر ۱۴۰۵ به ۱۰۱/۱ درصد رسیده؛ یعنی گرانی مواد غذایی به یک فشار مقطعی محدود نمانده و به روندی انباشته و ماندگار تبدیل شده است.

در واقع، خانوارهای استان مرکزی فقط با یک شوک کوتاه‌مدت در قیمت خوراکی‌ها روبه‌رو نیستند، بلکه با فرسایش مستمر قدرت خرید در اصلی‌ترین بخش هزینه‌ای زندگی خود مواجه‌اند.

اگرچه شدت تورم در بخش خدمات به اندازه خوراکی‌ها نیست، اما داده‌ها نشان می‌دهد هزینه خدمات نیز در استان مرکزی در سطحی بالا تثبیت شده است.

تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات استان مرکزی در آبان ۱۴۰۳ معادل ۳۳/۸ درصد بود، اما این شاخص در خرداد ۱۴۰۵ به ۷۹/۵ درصد رسید و در تیرماه نیز تقریباً بدون تغییر، ۷۹/۴ درصد ثبت شد.

این ثبات در سطح بالا، یک پیام روشن دارد؛ فشار تورمی فقط به کالاهای مصرفی و خوراکی محدود نیست، بلکه هزینه خدمات نیز به‌صورت هم‌زمان بالا مانده و کاهش محسوسی در آن دیده نمی‌شود.

از سوی دیگر، تورم سالانه خدمات در استان مرکزی در تیر ۱۴۰۵ به ۵۹/۸ درصد رسیده، در حالی که تورم سالانه خدمات کشور ۴۹/۹ درصد بوده است. این اختلاف نزدیک به ۱۰ واحد درصدی نشان می‌دهد خانوارهای استان در حوزه خدمات نیز فشار بیشتری نسبت به میانگین کشور تحمل می‌کنند.

یکی از نقاط قابل توجه در روند خدمات، جهش تورم ماهانه این بخش در اردیبهشت ۱۴۰۵ است. تورم ماهانه خدمات در استان مرکزی در این ماه به ۱۳/۶ درصد رسید، در حالی که عدد کشوری ۹/۵ درصد بود. این جهش نشان می‌دهد بخشی از فشار تورمی بهار ۱۴۰۵، فقط از مسیر کالا و خوراکی وارد نشده، بلکه خدمات نیز در همان مقطع افزایش سنگینی را تجربه کرده است.

 اثر انباشته گرانی هنوز باقی است

تورم سالانه کل استان مرکزی نیز در این بازه، روندی کاملاً صعودی داشته است. این شاخص در آبان ۱۴۰۳ معادل ۳۲/۷ درصد بود، اما در تیر ۱۴۰۵ به ۷۶/۲ درصد رسید.

اهمیت تورم سالانه در این است که برخلاف تورم ماهانه، تصویر بلندمدت‌تری از فشار قیمتی ارائه می‌دهد. حتی اگر در یک ماه مانند تیر ۱۴۰۵، تورم ماهانه کاهش پیدا کند، تورم سالانه نشان می‌دهد اثر ماه‌های پرشتاب گذشته همچنان در اقتصاد خانوار باقی مانده و به‌سادگی تخلیه نمی‌شود.

در تیرماه، تورم سالانه استان مرکزی ۷۶/۲ درصد ثبت شده، در حالی که تورم سالانه کشور ۶۶ درصد بوده است. بنابراین فشار تورمی سالانه در استان مرکزی بیش از ۱۰ واحد درصد بالاتر از میانگین کشور است.

از نظر رتبه تورم سالانه نیز استان مرکزی در تیرماه در جایگاه ششم کشور قرار گرفته است. این جایگاه نشان می‌دهد با وجود کاهش رتبه نسبت به برخی ماه‌های اوج، استان همچنان در میان استان‌های دارای فشار تورمی بالا قرار دارد.

در ماه‌های آذر و بهمن ۱۴۰۴، استان مرکزی حتی تا رتبه دوم تورم سالانه کشور نیز بالا رفته بود. این موضوع نشان می‌دهد فشار تورمی در استان، در مقاطعی بسیار شدیدتر از میانگین کشور عمل کرده و آثار آن همچنان در شاخص سالانه باقی مانده است.

مقایسه استان مرکزی با کشور نشان می‌دهد تیرماه از نظر تورم ماهانه، ماهی نسبتاً بهتر برای استان بوده است. تورم ماهانه کل استان ۱/۸ درصد ثبت شده، در حالی که میانگین کشور ۳/۱ درصد بوده است. تورم ماهانه خوراکی‌ها نیز در استان ۰/۹ درصد و در کشور ۲/۵ درصد بوده است.

اما این تصویر فقط بخشی از واقعیت است. در شاخص‌های بلندمدت‌تر، استان مرکزی همچنان وضعیت سنگین‌تری نسبت به کشور دارد. تورم نقطه‌به‌نقطه کل استان ۹۶/۷ درصد است، در حالی که میانگین کشور ۸۷/۹ درصد ثبت شده است. تورم سالانه استان نیز ۷۶/۲ درصد است، اما نرخ کشوری ۶۶ درصد است.

در خدمات نیز همین وضعیت دیده می‌شود. تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات استان مرکزی ۷۹/۴ درصد است، در حالی که عدد کشوری ۶۶ درصد است. تورم سالانه خدمات استان نیز ۵۹/۸ درصد و کشور ۴۹/۹ درصد ثبت شده است.

بنابراین تصویر دقیق‌تر این است که استان مرکزی در تیرماه از نظر سرعت ماهانه رشد قیمت‌ها بهتر از میانگین کشور عمل کرده، اما از نظر فشار انباشته و سطح تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه، همچنان بالاتر از میانگین کشور قرار دارد.

روند تیر ۱۴۰۵ را نمی‌توان بی‌اهمیت دانست. کاهش تورم ماهانه کل استان به ۱/۸ درصد، افت تورم ماهانه خوراکی‌ها به ۰/۹ درصد و کاهش نسبی تورم نقطه‌به‌نقطه از ۱۰۱/۸ درصد در خرداد به ۹۶/۷ درصد در تیر، همگی نشان می‌دهد شتاب موج گرانی در این ماه کمتر شده است.

این تغییر می‌تواند نشانه‌ای از اثرگذاری نسبی برخی اقدامات تنظیم بازار، بهبود عرضه کالاهای اساسی، کنترل بهتر زنجیره توزیع، کاهش بخشی از التهابات قیمتی یا تشدید نظارت‌ها بر بازار باشد.

اما این اثر فعلاً بیشتر در کاهش سرعت افزایش قیمت‌ها دیده می‌شود، نه در کاهش خود قیمت‌ها. به همین دلیل، ارزیابی منصفانه از شرایط موجود آن است که گفته شود استان مرکزی در تیر ۱۴۰۵ هنوز از فشار سنگین تورمی فاصله نگرفته، اما نشانه‌هایی از کاهش شتاب گرانی را تجربه کرده است.

این وضعیت نه به معنای پایان بحران معیشت است و نه می‌توان آن را نادیده گرفت. تیرماه بیشتر شبیه یک نقطه مکث در مسیر تورمی استان است؛ نقطه‌ای که اگر با استمرار نظارت، تأمین پایدار کالاهای اساسی، کنترل شبکه توزیع و جلوگیری از موج‌های جدید قیمتی همراه شود، می‌تواند به کاهش پایدارتر تورم کمک کند.

اما اگر این روند تداوم نداشته باشد، تجربه ماه‌های گذشته نشان داده بازار استان مرکزی همچنان ظرفیت بازگشت به موج‌های شدیدتر قیمتی را دارد؛ به‌ویژه در بخش خوراکی‌ها که بیشترین فشار را بر خانوارها وارد کرده است.

انتهای خبر/