به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» محمدرضا داودآبادی فعال رسانه‌ای استان مرکزی در یادداشتی نوشت: وقتی از «استان مرکزی» سخن می‌گوییم، ذهن‌ها اغلب به سمت صنایع سنگین، پتروشیمی و پالایشگاه‌ها سوق پیدا می‌کند؛ اما در کنار این دودکش‌های عظیم صنعتی، باغ‌های پربار انار ساوه، گل و گیاهان زینتی محلات، گردوی شازند و انگور خنداب، ثروتی استراتژیک را در دل خود جای داده‌اند که اگر به درستی مدیریت شود، می‌تواند بخش بزرگی از اقتصاد استان را از وابستگی به صنایع آلاینده نجات دهد.

استان مرکزی با دارا بودن اقلیم‌های متنوع، یکی از تولیدکنندگان پیشرو در محصولات باغی باکیفیت است. انار ساوه که آوازه‌اش جهانی است و گل‌های محلات که بازارهای صادراتی را هدف قرار داده‌اند، تنها مشتی از خروار ظرفیت‌های این استان محسوب می‌شوند. با این وجود، وقتی به وضعیت نهایی این محصولات در بازارهای مصرف نگاه می‌کنیم، با یک تناقض تلخ مواجه می‌شویم: تولید با کیفیت جهانی، اما عرضه با ارزش‌افزوده اندک.

حقیقت این است که بخش کشاورزی استان مرکزی سال‌هاست که از فقدان «صنایع تبدیلی و تکمیلی» رنج می‌برد. خام‌فروشی، به عنوان بزرگترین آسیب این حوزه، نه تنها سود اصلی را به جیب دلالان و واسطه‌ها می‌فرستد، بلکه باعث می‌شود بخش بزرگی از محصولات، به دلیل عدم دسترسی به صنایع بسته‌بندی، فرآوری و انبارداری مناسب، پیش از رسیدن به مقصد نهایی دچار ضایعات شوند.

صنایع تبدیلی، حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند ارزش‌افزوده محصولات باغی را تا چندین برابر افزایش دهد. تصور کنید اگر انار ساوه به جای صادر شدن به صورت فله‌ای، در کارخانه‌های پیشرفته محلی به کنسانتره، رب، روغن هسته انار و سایر محصولات آرایشی و دارویی تبدیل شود، چه حجم بزرگی از اشتغال‌زایی و درآمد ارزی نصیب منطقه خواهد شد. همین قاعده در مورد گل‌های محلات نیز صدق می‌کند؛ بسته‌بندی و فرآوری اسانس گل‌ها و تولید محصولات جانبی می‌تواند این شهر را به قطب صنایع تبدیلی گیاهی در غرب کشور بدل کند.

موانع پیش‌روی توسعه این صنعت در استان مرکزی تنها محدود به کمبود سرمایه نیست؛ بلکه بخشی از آن ناشی از عدم پیوند میان «دانشگاه و صنعت» و بخش دیگر آن، بوروکراسی اداری برای صدور مجوزهای صنایع کوچک و متوسط است. سرمایه‌گذار بخش خصوصی وقتی با دیوارهای بلند بروکراسی برای ایجاد یک کارخانه کوچک فرآوری محصولات کشاورزی مواجه می‌شود، ترجیح می‌دهد سرمایه خود را به بازارهای کم‌ریسک‌تر و غیرمولد ببرد.

برای تغییر این ریل، نیاز به یک عزم جدی در سطح مدیران استانی و تغییر رویکرد در حمایت از کارآفرینان بخش کشاورزی داریم. «شهرک‌های صنعتی کشاورزی» باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند و تسهیلات بانکی باید به سمت پروژه‌هایی هدایت شوند که به جای توسعه سطح زیر کشت، به دنبال ارتقای تکنولوژی در بسته‌بندی و فرآوری هستند.

علاوه بر این، باید به نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در استان توجه ویژه کرد. استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش ماندگاری محصولات و همچنین برندسازی هوشمند، می‌تواند هویت محصولات باغی استان مرکزی را در بازارهای جهانی تثبیت کند.

استان مرکزی نمی‌تواند همواره بر پایه درآمدهای نفتی و صنایع سنگینِ متکی بر سوخت‌های فسیلی پیش برود. توسعه پایدار این استان در گرو تنوع‌بخشی به اقتصاد است. گذار از کشاورزیِ سنتی به کشاورزیِ صنعتی با تکیه بر صنایع تبدیلی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. وقت آن رسیده که ثروت‌های نهفته در باغات استان، به جای حراج شدن در بازارهای روز، در کارخانه‌های مدرن به ثروت ملی پایدار بدل شوند. اگر امروز برای تقویت زنجیره ارزش صنایع تبدیلی اقدام نکنیم، فردا باید شاهد هدررفت دسترنج کشاورزان‌مان در پشت درهای بسته انبارها باشیم.