مسعود خديمى در گفتگو با خبرنگار گروه سياسى پايگاه خبرى تحليلى «ديار آفتاب» گفت: کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود که طی آن دولت منتخب دکتر محمد مصدق سرنگون شد. این عملیات با نام رمز آژاکس، توسط سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا طراحی و اجرا گردید تا سلطنت پهلوی مستقر شود.

كارشناس مسائل سياسى استان مركزى بيان كرد: هدف اصلی این اقدام، تضمین منافع نفتی غرب در خاک ایران بود. پس از ملی‌سازی صنعت نفت در سال ۱۳۲۹، بریتانیا تحریم‌های اقتصادی گسترده‌ای اعمال کرد و از طریق دادگاه لاهه اقدام به شکایت نمود تا استقلال اقتصادی کشور را تحت فشار قرار دهد.

وى افزود: در ابتدا آمریکا موضعی بی‌طرف داشت اما با تشدید جنگ سرد، ترس از گرایش ایران به بلوک شرق، آن را به بریتانیا پیوست. دکتر مصدق با وجود فشارهای سنگین خارجی، بر حفظ استقلال و تمامیت ارضی تأکید داشت که او را به مانعی بزرگ تبدیل کرد.

خديمى عنوان كرد: اجرای این کودتا با استخدام عوامل داخلی از جمله برخی افسران ارتش، خوانین و روحانیون وابسته به دربار برای ایجاد آشوب صورت گرفت. همچنین شایعاتی درباره فرار شاه منتشر شد و سپس او با هواپیمای اختصاصی تأمین شده توسط سیا، به کشور بازگشت.

كارشناس مسائل سياسى استان مركزى اظهار كرد: حمایت‌های مالی و تسلیحاتی از مخالفان دولت و خرید نیروهای نظامی کلیدی مانند سرتیپ زاهدی، از دیگر مراحل اجرای این عملیات بود. زاهدی در نهایت به عنوان نخست‌وزیر جدید منصوب شد تا ساختار سیاسی کشور را به نفع قدرت‌های خارجی تغییر دهد.

وى افزود: پیامدهای فوری این رویداد شامل سرکوب داخلی، دستگیری هزاران فعال ملی و حزب توده بود. انحلال جبهه ملی و اعدام چندین نظامی وفادار به مصدق، از جمله تلخ‌ترین بخش‌های این دوران بود که استقلال سیاسی را هدف قرار داد.

خديمى تصريح كرد: شاه با حمایت آمریکا، حکومت خود را بر پایه سرنیزه و سازمان اطلاعات مخفی ساواک استوار ساخت که تا سال ۱۳۵۷ ادامه یافت. این تثبیت استبداد، مسیر تحولات بعدی را تغییر داد و آزادی‌های سیاسی را به شدت محدود و سرکوب کرد.

كارشناس مسائل سياسى استان مركزى گفت: در بخش اقتصادی، قرارداد جدید کنسرسیوم در سال ۱۳۳۳ اگرچه سهم ۵۰/۵۰ را حفظ کرد، اما کنترل عملیاتی میدان‌های نفتی مجدداً به شرکت‌های خارجی واگذار شد. این امر نشان‌دهنده شکست کامل تلاش‌ها برای کنترل کامل منابع ملی بود.

وى افزود: این کودتا تأثیر روانی عمیقی بر ایرانیان گذاشت و باعث ایجاد بدبینی نسبت به سیاست‌های غرب شد. این حس انزجار و بی‌اعتمادی پس از انقلاب اسلامی به اوج خود رسید و دیدگاه ملت نسبت به قدرت‌های غربی را تغییر داد.

خديمى عنوان كرد: در سال ۱۹۵۴، آلن دالس رئیس وقت سیا نقش این سازمان را تأیید کرد. همچنین در دهه ۷۰ میلادی، دولت کلینتون با انتشار بخشی از اسناد، از اقدام آمریکا ابراز تأسف نمود؛ هرچند که هرگز عذرخواهی یا غرامت رسمی صورت نگرفت.

كارشناس مسائل سياسى استان مركزى بيان كرد: کتاب‌های اثر مارک گازیوروفسکی و خاطرات دونالد ویلبر از مهم‌ترین منابع دست اول این رویداد هستند. این اسناد نشان می‌دهند که چگونه طراحی‌های مخفیانه توانستند مسیر تاریخ یک ملت را به نفع منافع ژئوپلیتیک قدرت‌های بزرگ تغییر دهند.

وى افزود: کودتای ۲۸ مرداد تنها یک مداخله نظامی نبود، بلکه آغازگر دوره جدیدی از سلطه خارجی بر تصمیمات کلان ایران بود. این رویداد نشان داد که چگونه منافع اقتصادی و ژئوپلیتیک می‌تواند بر تعهدات دموکراتیک کشورها سایه بیندازد.

خديمى تصريح كرد: درس بزرگ این کودتا، ضرورت حفظ استقلال همه جانبه و پرهیز از وابستگی است. دست پلید آمریکایی‌ها برای اولین بار از آستینشان بیرون آمد و کماکان در کمین اقتدار ملت است. بازخوانی این وقایع، چراغ راهی برای جلوگیری از تکرار آن‌هاست.

انتهاى خبر/