حجت‌الاسلام مهدی فرهنگ‌یگانه در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» گفت: یکی از مقاطع مهم حیات نورانی امام رضا علیه‌السلام، هجرت ایشان به خراسان و شهر طوس است؛ هجرتی که به تعبیر بسیاری از علما و مورخان، منشأ آثار علمی و معنوی گسترده‌ای در جهان اسلام شد. نقل شده است در مسیر ورود حضرت به طوس، هزاران نفر از محدثان، نویسندگان و علاقه‌مندان به اهل‌بیت برای دیدار و شنیدن کلام ایشان گرد آمدند.  

کارشناس مسائل دینی استان مرکزی بیان کرد: در همین سفر بود که امام رضا علیه‌السلام حدیث مشهور «سلسلة الذهب» را بیان فرمودند: «کَلِمَةُ لا إلهَ إلّا الله حِصنی، فَمَن دَخَلَ حِصنی أَمِنَ مِن عَذابی» سپس فرمودند: «بِشُروطِها وَ أَنا مِن شُروطِها» بر اساس این روایت، هر کس در «حِصن» (دژ) توحید و کلمه «لا إلهَ إلّا الله» وارد شود، از عذاب الهی در امان است؛ اما امام رضا علیه‌السلام تصریح می‌کنند که این ورود و این امنیت، دارای شرایطی است و خود آن حضرت را یکی از این شروط می‌دانند.  

وی افزود: این روایت، که در منابع معتبر شیعه و حتی در برخی منابع اهل‌سنّت گزارش شده، بر یک حقیقت بنیادی تأکید دارد: مسیر رسیدن به توحید ناب، از جاده ولایت اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌گذرد. به تعبیر دیگر، ولایت اهل‌بیت، راهی مطمئن برای رسیدن به حقیقت «لا إلهَ إلّا الله» و قله توحید است.  

 ولایت، کشتی نجات در دریای متلاطم  

فرهنگ‌یگانه اظهار کرد: در دعاها و زیارات، به‌ویژه در «صلوات شعبانیه»، اهل‌بیت علیهم‌السلام به کشتی نجاتی تشبیه شده‌اند که در دریای متلاطم دنیا در حال حرکت است. در این بیان، دو گروه در معرض هلاکت معرفی می‌شوند: کسانی که از اهل‌بیت جلو می‌افتند و خود را بی‌نیاز از هدایت آنان می‌دانند؛ کسانی که از آنان عقب می‌مانند و در عمل، تسلیم ولایت آنان نیستند.  

کارشناس مسائل دینی تصریح کرد: نجات، در همراهی و هم‌مسیر بودن با ولایت است؛ نه جلو زدن، نه عقب ماندن. این نکته، به‌ویژه در زمانه‌ای که جامعه اسلامی با انواع فتنه‌ها، شبهات و جنگ‌های نرم و سخت مواجه است، برجستگی بیشتری پیدا می‌کند.  

 پیوند پیام امام رضا علیه‌السلام با شرایط امروز جامعه  

وی عنوان کرد: در تبیین پیام حدیث «سلسلة الذهب» و تأکید امام رضا علیه‌السلام بر شرط بودن ولایت، این نکته مورد توجه قرار گرفته که: اگر جامعه‌ای بخواهد به توحید واقعی، عدالت، معنویت و «حاکمیت دین خدا» برسد، باید مسیر خود را در چارچوب ولایت تنظیم کند. در عصر غیبت، این ولایت در قالب «ولایت عامه فقیه جامع‌الشرایط» تداوم می‌یابد که جانشین و نایب عام حضرت ولی‌عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در اداره جامعه اسلامی است.  

فرهنگ‌یگانه خاطرنشان کرد: در این نگاه، ولایتمداری فقط به معنای محبت قلبی نیست، بلکه به معنای تبعیت عملی، پرهیز از تحریف سخنان رهبر دینی و حرکت در چارچوب خطوط کلی ترسیم‌شده از سوی اوست. بر این اساس، دو آسیب مهم در عرصه ولایتمداری امروز چنین تبیین می‌شود: یکی جلو افتادن از ولایت، کسانی که سخنان و راهبردهای رهبر جامعه اسلامی را مطابق با سلیقه خود تفسیر یا حتی تحریف می‌کنند و عملاً جلوتر از او حرکت می‌کنند. و دیگری عقب ماندن از ولایت، کسانی که در برابر فرامین و جهت‌گیری‌های کلان رهبر دینی، سستی، بی‌تفاوتی یا نافرمانی نشان می‌دهند.  

کارشناس مسائل دینی استان مرکزی ادامه داد: در تحلیل برخی از کارشناسان، تفاوت مهمی میان «اجازه» و «رضایت» در فقه و سیره معصومین وجود دارد. برای نمونه، در ماجرای حکمیت در جنگ صفین، امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام با وجود مخالفت قلبی و عدم رضایت از اصل حکمیت، به دلیل فشار شدید برخی جریان‌ها، ناچار به پذیرش آن شد. این تجربه تاریخی، به‌عنوان نمونه‌ای از فاصله گرفتن جامعه از ولایت حقیقی و آثار تلخ آن یاد می‌شود.

وی توضیح داد: از این منظر، درس بزرگ میلاد امام رضا علیه‌السلام برای امروز جامعه آن است که راه رسیدن به قله توحید و حاکمیت دین خدا، از پذیرش ولایت اهل‌بیت و در عصر غیبت، از تبعیت آگاهانه و عاقلانه از ولایت فقیه می‌گذرد؛ اتحاد، انسجام و هم‌صدایی در حول محور ولایت، در شرایط جنگ‌ها و بحران‌های منطقه‌ای و جهانی، اهمیتی دوچندان یافته است.  

 تأکید بر نقش امام رضا علیه‌السلام در هویت دینی جامعه  

فرهنگ‌یگانه گفت: حضرت علی بن موسی الرضا علیه‌السلام، به‌عنوان «عالم آل محمد»، همواره به‌عنوان نمادی از رأفت، علم، گفت‌وگو، مناظره و استدلال عقلانی در برابر جریان‌های فکری مختلف شناخته شده‌اند. حضور میلیون‌ها زائر در حرم مطهر ایشان در مشهد مقدس، هر ساله به‌ویژه در ایام میلاد و شهادت، نشان‌دهنده جایگاه ویژه آن حضرت در هویت دینی و معنوی مردم ایران و جهان تشیع است.  

کارشناس مسائل دینی افزود: بازخوانی سیره علمی و اجتماعی امام رضا علیه‌السلام، توجه به تأکیدات ایشان بر توحید، ولایت، عدالت و اخلاق، می‌تواند نقشه راهی برای جوامع اسلامی در مواجهه با چالش‌های فکری، فرهنگی و سیاسی امروز باشد.

وی اضافه کرد: حضرت امام رضا علیه‌السلام، ملقب به «عالم آل محمد»، در سال ۱۴۸ هجری قمری در مدینه منوره چشم به جهان گشودند. کنیه آن حضرت «ابوالحسن» و از القاب مشهور ایشان «رضا»، «صابر»، «زکی» و «ولی» ذکر شده است. در روایات نبوی نیز به‌صراحت از ایشان با عنوان «علی بن موسی بن محمد بن علی بن حسین» یاد شده که نسب شریفشان را به پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌رساند. نقش انگشتری آن حضرت نیز در منابع مختلف با عباراتی همچون «حَسْبِیَ الله» و بنا بر روایتی دیگر «ما شاءَ الله، لا قُوّةَ إلّا بِالله» نقل شده است.

انتهای خبر/