محمد قربانی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» درخصوص نقش رسانه‌ها در تحول فرزندآوری در استان مرکزی گفت: تحولات جمعیتی در ایران طی دهه‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. افزایش درآمد، ارتقای سطح تحصیلات و حضور گسترده رسانه‌ها از جمله عواملی هستند که بر روند فرزندآوری و تغییرات خانواده اثر گذاشته‌اند. پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد رسانه‌ها نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی نگرش‌های عمومی دارند.

عضو هیأت علمی جامعه شناسی دانشگاه اراک بیان کرد: رسانه‌ها با انتقال پیام‌های مختلف به افراد، توانسته‌اند آگاهی عمومی را افزایش دهند و در بسیاری موارد مسیر تصمیم‌گیری خانواده‌ها را تغییر دهند. نظریه‌پردازان علوم اجتماعی این پدیده را «کاشت رسانه‌ای» می‌نامند؛ یعنی رسانه‌ها با برجسته‌سازی موضوعات، ذهن مخاطب را به سمت تمرکز بر مسائل خاص هدایت می‌کنند، حتی اگر نتوانند شیوه تفکر او را تغییر دهند.  

وی افزود: در شرایط کنونی، مدیریت جمعیت و سیاست‌های جمعیتی نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. رشد سریع یا سقوط شتابان جمعیت‌ها، دولت‌ها را ناگزیر کرده تا در خصوصی‌ترین عرصه‌های زندگی مردم ورود کنند و با ابزارهای رسانه‌ای و قانونی، مسیر تحولات جمعیتی را مدیریت کنند.  

قربانی عنوان کرد: در ایران نیز ضرورت گفتمان‌سازی در حوزه جمعیت و خانواده بیش از پیش احساس می‌شود. رسانه‌ها به عنوان ابزار قدرتمند اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی، می‌توانند گفتمان‌های رایج و روزمره را تغییر دهند و زمینه‌ساز تحولات اجتماعی شوند. این نقش رسانه‌ها در سیاست‌های دولتی و قوانین مرتبط با جمعیت به وضوح قابل مشاهده است.  

عضو هیأت علمی جامعه شناسی دانشگاه اراک تصریح کرد: یکی از نمونه‌های قانونی در این زمینه، ماده ۲۸۰۰ است که دستگاه‌های مختلف را مخاطب قرار داده و بر نقش رسانه‌ها در صیانت از خانواده و اجرای سیاست‌های جمعیتی تأکید کرده است. این ماده قانونی نشان می‌دهد که رسانه‌ها نه تنها ابزار اطلاع‌رسانی، بلکه بخشی از ساختار حکمرانی در حوزه جمعیت محسوب می‌شوند.  

وی افزود: دفتر سازمان تبلیغات اسلامی استان مرکزی به همراه دیگر دستگاه‌های مسئول، موظف شده‌اند راهبردها و سیاست‌های مشخصی برای حمایت از خانواده و ارتقای فرزندآوری تدوین کنند. این دستگاه‌ها باید برنامه‌های عملیاتی در سطح استان اجرا کنند تا بتوانند جایگاه استان مرکزی را در میان استان‌های کشور بهبود بخشند و از تنزل رتبه جلوگیری کنند.  

قربانی گفت: سؤالات اصلی در این حوزه آن است که دستگاه‌های مسئول چه راهبردهایی اندیشیده‌اند، چه سیاست‌های مرکزی را دنبال می‌کنند و چه اقداماتی تاکنون در سطح استان انجام داده‌اند. همچنین باید بررسی شود که این دستگاه‌ها با چه چالش‌ها و آسیب‌های اجرایی مواجه بوده‌اند و چگونه توانسته‌اند بر مشکلات غلبه کنند.  

عضو هیأت علمی جامعه شناسی دانشگاه اراک بیان کرد: تحقیقات نشان می‌دهد رسانه‌ها می‌توانند با برجسته‌سازی موضوعات مرتبط با خانواده و جمعیت، نگرش عمومی را تغییر دهند. برای مثال، تمرکز رسانه‌ها بر اهمیت فرزندآوری و نقش خانواده در توسعه اجتماعی، می‌تواند ذهن مخاطبان را به سمت این مسائل سوق دهد و زمینه‌ساز تغییر رفتارهای اجتماعی شود.  

وی افزود: با این حال، چالش‌های اجرایی همچنان وجود دارد. نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، کمبود منابع مالی و انسانی، و ضعف در سیاست‌گذاری رسانه‌ای از جمله مشکلاتی است که اجرای برنامه‌های جمعیتی را با دشواری مواجه کرده است. این چالش‌ها نیازمند راهکارهای جدی و همکاری همه‌جانبه میان نهادهای مرتبط هستند.  

قربانی عنوان کرد: برای آینده، برنامه‌ریزی دقیق و گفتمان‌سازی مؤثر در حوزه جمعیت ضروری است. رسانه‌ها باید با تولید محتواهای هدفمند، خانواده‌ها را نسبت به اهمیت فرزندآوری آگاه کنند. همچنین دستگاه‌های مسئول باید با حمایت از این فعالیت‌ها، زمینه‌ساز تغییر نگرش عمومی شوند و جایگاه استان مرکزی را در سطح ملی ارتقا دهند.  

عضو هیأت علمی جامعه شناسی دانشگاه اراک در نهایت افزود: تحولات جمعیتی ایران نیازمند مدیریت هوشمندانه و استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌ای است. رسانه‌ها می‌توانند با برجسته‌سازی موضوعات کلیدی، مسیر تفکر جامعه را هدایت کنند و دستگاه‌های مسئول باید با تدوین سیاست‌های مؤثر، این ظرفیت را به بهترین شکل به کار گیرند. آینده جمعیت کشور در گرو این تعامل سازنده است.  

انتهای خبر/