در این شرایط، خاموش بودن پایش آلاینده گوگرد (SO₂) در تمامی ایستگاه‌های محیط‌زیست استان مرکزی به یکی از نقاط تاریک داده‌های آلودگی هوا تبدیل شده است. 

حذف این آلاینده از چرخه پایش، به‌ویژه در شهری مانند اراک با سابقه مصرف سوخت‌های سنگین، باعث شده برآورد رسمی کیفیت هوا با کاهش دقت و جامعیت همراه باشد.

این مسئله از آن جهت اهمیت دوچندان دارد که طی روزهای گذشته و پس از اتمام ذخایر مازوت کم‌سولفور، گوگرد به‌عنوان یکی از آلاینده‌های غالب و اثرگذار بر شاخص‌های آلودگی اراک گزارش شده بود. توقف هم‌زمان پایش این آلاینده با افزایش شاخص‌ها، عملاً بخشی از واقعیت آلودگی را از گزارش‌های روزانه حذف کرده است.

زمانی که آلاینده‌های مؤثر بر سلامت عمومی به‌طور کامل پایش نشوند، شاخص‌های اعلامی نمی‌توانند مبنای دقیق تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و هشدارهای بهداشتی باشند و این موضوع می‌تواند منجر به عادی‌سازی شرایط ناسالم و تأخیر در اقدامات کنترلی شود.

با توجه به تداوم شرایط نسبتاً پایدار جوی در اراک، افزایش غلظت آلاینده‌ها در ساعات آینده محتمل ارزیابی می‌شود؛ وضعیتی که در صورت ادامه، می‌تواند شاخص کیفیت هوا را به سطوح بالاتر از وضعیت نارنجی سوق دهد.

 نقد ساختاری بر نحوه اعلام شاخص کیفیت هوا در کلان‌شهرها

سیاوش آقاخانی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» با اشاره به شاخص کیفیت هوا (Air Quality Index) بیان کرد: این شاخص بر پایه پنج آلاینده اصلی از جمله ذرات معلق ریز و درشت، اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات نفتی محاسبه می‌شود. 

آقاخانی عنوان کرد: در بسیاری از کشورها روش‌های سختگیرانه‌ای برای محاسبه وضعیت آلودگی وجود دارد؛ به عنوان مثال بالاترین میزان آلاینده در هر ایستگاه مبنا قرار می‌گیرد یا میانگین سه ایستگاه آلوده‌تر محاسبه می‌شود. اما در ایران معمولاً میانگین کلی همه ایستگاه‌ها ملاک قرار می‌گیرد که این روش ساده‌انگارانه است و می‌تواند شدت واقعی آلودگی در مناطق حساس شهر را پنهان کند. 

وی تأکید کرد: این رویکرد نه تنها سلامت شهروندان را در اولویت قرار نمی‌دهد بلکه باعث می‌شود تصمیمات کمیته اضطرار با واقعیت‌های میدانی فاصله داشته باشد.

فعال محیط زیست در پایان تصریح کرد: در شهرهایی مانند اراک، به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و وارونگی هوا، وضعیت آلودگی بسیار ناهنجار است و هرگونه تأخیر یا تعدیل در تصمیمات می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی داشته باشد. این روند بی‌اعتمادی مردم نسبت به تصمیمات رسمی را افزایش می‌دهد و در نهایت کارآمدی سیاست‌های مقابله با آلودگی هوا را زیر سؤال می‌برد.

توصیه‌های کلیدی برای کاهش آسیب‌پذیری عبارتند از:

استفاده از ماسک در صورت ضرورت خروج از منزل، استفاده از ماسک‌های مناسب برای جلوگیری از نفوذ ذرات معلق به ریه‌ها اکیداً توصیه شده است.
تغذیه مناسب شهروندان باید مصرف مایعات فراوان، میوه‌ها و سبزیجات تازه را در رژیم غذایی خود افزایش دهند تا سیستم بدنی خود را در برابر اثرات سوء آلاینده‌ها تقویت کنند.
توقف ورزش در فضای باز هرگونه فعالیت ورزشی که مستلزم تنفس عمیق در هوای آزاد است، تا زمان بهبود محسوس شرایط کیفی هوا در اراک و ساوه باید به طور کامل متوقف شود.

کارگروه آلودگی هوا تأکید کرد که وضعیت شهرها به طور مستمر تحت پایش قرار دارد و در صورت تغییر شرایط جوی و کاهش آلاینده‌ها، اطلاعیه جدیدی مبنی بر عادی‌سازی شرایط صادر خواهد شد. شهروندان موظفند هشدارهای صادره را جدی بگیرند تا از تحمیل هزینه‌های درمانی و بهداشتی بر جامعه جلوگیری شود.

انتهای خبر/