علیرضا جوکار در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» در رابطه با کم آبی و فرئنشست در استان مرکزی به‌ویژه کلانشهر اراک گفت: استان مرکزی در سال‌های اخیر با کاهش شدید میزان بارندگی مواجه بوده که منجر به افت روان‌آب‌های سطحی و خشکی منابع زیرزمینی شده است. 

وی افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهند که روان‌آب‌های سطحی کاهش ۳۰ درصدی داشته‌اند و ۴۰ درصد قنات‌ها و چشمه‌ها خشک شده‌اند، که نشان‌دهنده بحران شدید آب در این منطقه است. از سوی دیگر، پوشش گیاهی به میزان ۵۰ درصد نسبت به گذشته کاهش یافته که اثرات نامطلوبی بر اکوسیستم، کشاورزی و فرسایش خاک دارد.

دکترای علوم مهندسی آب در رابطه با دلایل کاهش منابع آبی استان بیان کرد: عواملی مانند کاهش میزان بارندگی‌های موثر و تغییرات اقلیمی، افزایش دما و تبخیر آب‌های سطحی، برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش ذخیره روان‌آب‌های شهری به دلیل ضعف مدیریتی باعث کاهش منابع استان شده است. 

جوکار عنوان کرد: تحقیقات انجام‌شده در سال ۱۴۰۱ نشان داده است که سطح آب زیرزمینی در دشت‌های استان مرکزی با افت ۱۲ متری مواجه بوده که این کاهش شدید نه‌تنها تأثیر منفی بر منابع آب شرب و کشاورزی دارد، بلکه باعث فرونشست زمین شده است.

فرونشست زمین یکی از مهم‌ترین پیامدهای کم‌آبی است

وی خاطرنشان کرد: فرونشست زمین یکی از مهم‌ترین پیامدهای کم‌آبی و کاهش سطح آب‌های زیرزمینی است. مطالعات علمی نشان می‌دهد که استان مرکزی با ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش در فرونشست مواجه بوده است. این روند، هرچند در برخی مناطق کاهش یافته، اما همچنان خطرناک است.

دکترای علوم مهندسی آب در رابطه با علائم فرونشست که مردم می‌توانند مشاهده کنند اظهار کرد: علائم فرونشست شامل: ایجاد شکاف‌های عمیق در سطح زمین، فرورفتگی زمین در برخی نقاط شهری و کشاورزی، آسیب به بناها، جاده‌ها و زیرساخت‌ها و کاهش کیفیت خاک و تخریب لایه‌های زیرین است.

جوکار افزود: فرونشست زمین، به‌ویژه در مناطق شهری، خطرات متعددی برای ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری ایجاد می‌کند. در مناطق کشاورزی نیز این پدیده می‌تواند موجب از بین رفتن محصولات و افزایش بیابان‌زایی شود.

فرونشست با برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی است

وی گفت: فرونشست عمدتاً به دلیل برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی رخ می‌دهد. عواملی مانند تخریب زیرساخت‌های آبی، سیاست‌های نادرست مدیریتی و تغییرات اقلیمی نیز در این بحران نقش دارند.

دکترای علوم مهندسی آب در رابطه با راهکارهای مقابله با فرونشست بیان کرد: راهکارها شامل  مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی، افزایش بهره‌وری از آب‌های سطحی، استفاده از تکنولوژی‌های نوین در کشاورزی،  اجرای پروژه‌های زهکشی شهری و اصلاح الگوی مصرف آب در صنایع و کشاورزی است.

جوکار در رابطه با تأثیرات تغییرات اقلیمی بر منابع آبی عنوان کرد: افزایش دمای هوا به میزان ۱.۵ درجه سانتی‌گراد در استان مرکزی تأثیرات مخربی بر منابع آبی دارد که این روند افزایش دما موجب افزایش تبخیر آب، کاهش میزان بارندگی و افت ذخایر آبی می‌شود. این موضوع مستقیماً بر کشاورزی، تأمین آب شرب، و پایداری زیست‌محیطی تأثیر می‌گذارد.

وی در خصوص راهکارهای مقابله با اثرات تغییرات اقلیمی خاطرنشان کرد: مدیریت بهینه مصرف آب در شهرها و روستاها، استفاده از تکنولوژی‌های جدید برای کاهش تبخیر آب از مخازن سطحی، بهینه‌سازی الگوی مصرف انرژی برای کاهش اثرات گرمایش جهانی و برنامه‌ریزی برای استفاده بهتر از آب‌های بازیافتی در شهرها می توان با راهاکارها با اثرات تغییرات اقلیمی مقابله کرد.

مدیریت شهری برنامه جامعی برای استفاده بهینه از آب‌های سطحی ندارد

دکترای علوم مهندسی آب گفت: متأسفانه مدیریت شهری تاکنون برنامه جامع و کاربردی برای جمع‌آوری و استفاده بهینه از آب‌های سطحی نداشته است. روان‌آب‌های خیابانی می‌توانند برای فضای سبز و کشاورزی استفاده شوند که بدون مدیریت مناسب از دسترس خارج می‌شوند.

جوکار در رابطه با راهاکارهای مدیریت شهری در بحران آب اظهار کرد: با اجرای سیستم‌های زهکشی شهری برای جمع‌آوری رواناب‌های خیابانی، استفاده از مخازن ذخیره‌سازی آب باران برای فضای سبز، مدیریت بهتر مصرف آب شهری و کاهش هدررفت آب در شبکه‌های آبرسانی و سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی برای افزایش بهره‌وری منابع آبی می توان با این راهکارها در شرایط بحرانی با کم آبی مقابله کرد.

یکی از چالش‌های جدی در استان مرکزی بحران آب است

وی افزود: بحران آب در استان مرکزی یکی از چالش‌های جدی است که در سال‌های اخیر شدت یافته است. کاهش بارندگی‌ها، افزایش دمای هوا، برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، و ضعف مدیریت منابع آبی باعث تشدید فرونشست زمین و کاهش ذخایر آبی شده است که با اجرای سیاست‌های مناسب در زمینه مدیریت آب، استفاده بهتر از رواناب‌های سطحی، بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی و صنعتی، و اصلاح الگوی مصرف، می‌تواند از شدت پیامدهای کم‌آبی و فرونشست زمین کاسته شود.

دکترای علوم مهندسی آب در پایان تصریح کرد: اجرای راهکارهای فوق، علاوه بر کاهش بحران آب، می‌تواند به پایداری زیست‌محیطی و جلوگیری از تخریب زیرساخت‌های شهری و کشاورزی کمک کند. این اقدامات با همکاری مردم، مسئولان و سیاست‌گذاران می توان در آینده شاهد بهبود شرایط منابع آبی در استان مرکزی باشیم.

انتهای خبر/