به گزارش خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» «ما رأیتُ إلا جمیلاً»؛ این تنها یک جمله تاریخی نیست؛ یک استراتژی عمیق برای بقا است. وقتی در اوج بحران و سیاهی، زینب کبری (س) زیبایی‌های حقیقت را فریاد زد، بنیان روایتگری زنانه را در تاریخ اسلام پی‌ریزی کرد. آن روز، اسارت خاندان نبوت نه یک پایان، که آغاز یک جریان بزرگ آگاهی‌بخشی بود.

امروز، در امتداد همان مسیر، مادرانی را می‌بینیم که پس از تقدیم عزیزترین‌هایشان، با صلابتی زینبی، پرچم‌دار جهاد تبیین و روایتگر حماسه‌ها شده‌اند.

 در گزارش پیش رو، با نگاهی به سیره حضرت زینب (س) و گفتگو با چند تن از صاحب‌نظران، به بررسی نقش زنان در «بازپس‌گیری حقیقت» از هجمه‌ی رسانه‌ای دشمن و تبدیل داغ‌های بزرگ به جوشش‌های اجتماعی پرداخته‌ایم.

قاب‌های ماندگار از تاب‌آوری زنان در امتداد عاشورا

نجیبه‌خاتون کرمی، مدیر مرکز تخصصی حوزوی ریحانه الرسول (س) در گفتگو با خبرنگار دیار آفتاب، با تسلیت فرا رسیدن ایام عزاداری حسینی و واکاوی ابعاد رسانه‌ای و جامعه‌شناختی سیره حضرت زینب (س) در مواجهه با بحران عاشورا اظهار کرد: یکی از برجسته‌ترین ابعاد سیره سیاسی و اجتماعی حضرت زینب سلام‌الله‌علیها، بهره‌گیری هوشمندانه و آگاهانه از کنش ارتباطی برای بازسازی حقیقت در عرصه عمومی بود.

وی افزود: اگر با عینک نظریه کنش ارتباطی به حرکت حضرت زینب (س) بنگریم، درمی‌یابیم که تلاش ایشان در حقیقت احیای عقلانیت ارتباطی در برابر سلطه همه‌جانبه سیاسی و تبلیغاتی امویان بود. خلفای بنی‌امیه با به‌کارگیری شبکه گسترده خطیبان درباری و رسانه‌های رسمی آن دوران، سعی در ارائه روایتی وارونه و تحریف‌شده از واقعه کربلا داشتند تا قیام امام حسین (ع) را از ریشه منحرف سازند.

مدیر حوزه علمیه ریحانه‌الرسول (س) ساوه با تأکید بر اینکه رسالت حضرت زینب (س) مکمل حرکت سیدالشهدا (ع) بود، تصریح کرد: آنچه را که امام حسین (ع) در میدان عمل بیان کرد و به خاطر آن به شهادت رسید ــ یعنی تبیین جامعه توحیدی و عدالت‌محور ــ توسط حضرت زینب (س) تثبیت و ماندگار شد. ایشان با ایراد خطبه‌های تاریخی خود در کوفه و شام، فضای عمومی جامعه را که به تسخیر روایت حاکمیت درآمده بود بازپس‌ گرفتند و روایت مسلط قدرت را با چالشی جدی مواجه کردند.

کرمی این خطبه‌ها را مصداق عینی جهاد تبیین دانست و گفت: حرکت عقیله بنی‌هاشم، نوعی بازنویسی و بازپس‌گیری حقیقت در برابر سلطه روایت‌ساز قدرت بود. اگر روایت‌گری و افشاگری‌های ایشان نبود، حقیقت تابناک عاشورا تحت تأثیر ابزارهای تبلیغاتی دستگاه اموی، به تدریج در پس روایت رسمی حکومت محو و فراموش می‌شد.

وی در بخش دیگری از این گفتگو به بعد روان‌شناختی و مدیریتی کاروان اسرا پرداخت و یادآور شد: حادثه عاشورا بحرانی عمیق و جانکاه برای خانواده اهل‌بیت (ع) بود، اما این نهاد تحت فرماندهی روحی حضرت زینب (س)، به جای فروپاشی به یک هسته مقاوم تبدیل شد. ایشان با معنا دادن به رنج، انسجام روانی اعضای کاروان را حفظ کردند.

وی اضافه کرد: عبارت مشهور و تاریخی «ما رأیتُ إلا جمیلاً» (جز زیبایی چیزی ندیدم) نمونه بارزی از بازتعریف معنایی رنج و تبدیل آن به منبعی برای رشد، استقامت و پایداری است. این نگاه، چارچوبی اصیل فراهم ساخت که در آن ایمان، پیوند عاطفی و مسئولیت اجتماعی به هم گره خوردند و یکدیگر را تقویت کردند. مراقبت‌های عاطفی و معنوی ایشان در دوران اسارت، مانع از فروپاشی روحی کودکان و زنان شد و الگویی جامع از تاب‌آوری را به تصویر کشید.

کرمی با مقایسه این سیره تاریخی با جان‌فشانی‌های معاصر در جبهه مقاومت خاطرنشان کرد: امروز نیز زنان با الگوگیری از سیره زینبی، نقش اول را در روایت‌گری حماسه‌ها ایفا می‌کنند. هنگامی که یک مادر جوان سی و چند ساله، تحصیل‌کرده و امروزی، پس از شهادت همسر و فرزند جوانش با صلابت اعلام می‌کند که «ما منتقم خون رهبرمان هستیم»، این همان امتداد روایت‌گری زینبی است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: این تاب‌آوری شگفت‌انگیز که در آن مادری حتی پس از تقدیم چندین فرزند خود در راه خدا، همچنان استوار ایستاده و پیام‌رسان آرمان‌های شهدا می‌شود، نشان‌دهنده آن است که هویت زن مسلمان بر پایه پایداری معنوی و جهاد تبیین بنا شده است؛ نقشی که امروز بیش از هر زمان دیگری می‌تواند روایت‌های دروغین رسانه‌های بیگانه را به چالش بکشد.

زنان، حافظان پیام عاشورا و ادامه‌دهندگان راه امام حسین(ع) بودند

آسیه ولدخانی کارشناس دینی در گفتگو با خبرنگار دیار آفتاب با اشاره به نقش اثرگذار زنان در واقعه عاشورا اظهار کرد: اگر بخواهیم از نقش زنان در این حادثه بزرگ تاریخی سخن بگوییم، باید تأکید کنیم که عاشورا صرفاً صحنه نبرد و شهادت مردان نبود، بلکه جلوه‌ای روشن از حضور آگاهانه، صبورانه و پیام‌رسان زنان نیز به شمار می‌رود.

وی افزود: بخش مهمی از ماندگاری و پویایی نهضت عاشورا مدیون زنان بزرگی است که در سخت‌ترین شرایط، هم از اهل‌بیت پیامبر اسلام (ص) دفاع کردند و هم پیام قیام امام حسین(ع) را به گوش تاریخ رساندند.

این کارشناس دینی با اشاره به جایگاه برجسته حضرت زینب کبری (س) تصریح کرد: حضرت زینب (س) پس از شهادت امام حسین‌ (ع) با شجاعت، صبر، عقلانیت و فصاحت کم‌نظیر خود اجازه نداد دشمن، حقیقت عاشورا را وارونه جلوه دهد. ایشان در کوفه و شام با خطبه‌های کوبنده و روشنگرانه، چهره واقعی ظلم بنی‌امیه را آشکار کردند و نشان دادند که رسالت زنان در یک نهضت الهی، تنها سوگواری نیست، بلکه آگاهی‌بخشی، حفظ پیام و مقابله با تحریف نیز هست.

ولدخانی ادامه داد: در کنار حضرت زینب (س)، دیگر زنان حاضر در کربلا نیز هر کدام نقشی مهم و تعیین‌کننده داشتند؛ از پرستاری و مراقبت از کودکان و مجروحان گرفته تا حفظ روحیه بازماندگان و انتقال پیام مظلومیت شهیدان. این حضور نشان می‌دهد که زن در فرهنگ عاشورا موجودی منفعل و حاشیه‌ای نیست، بلکه عنصری فعال، اندیشمند و تاریخ‌ساز است.

وی تأکید کرد: اگر زنان اهل‌بیت (ع) در صحنه کربلا حضور نمی‌داشتند، ممکن بود دشمن این واقعه عظیم را صرفاً یک درگیری سیاسی یا نظامی معرفی کند؛ اما این بانوان بودند که با صبر، خطبه، افشاگری و روشنگری، عاشورا را به مدرسه‌ای همیشگی برای آزادگی، حق‌طلبی و مقابله با ظلم تبدیل کردند.

این کارشناس دینی در پایان خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین درس‌های عاشورا برای جامعه امروز این است که زن مسلمان می‌تواند در صحنه‌های سرنوشت‌ساز اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند؛ نقشی که بر پایه ایمان، بصیرت، شجاعت و مسئولیت‌پذیری شکل می‌گیرد. زنان در عاشورا تنها همراهان کاروان نبودند، بلکه حافظان پیام کربلا و ادامه‌دهندگان راه امام حسین (ع) بودند و نادیده گرفتن این نقش، نادیده گرفتن بخشی از حقیقت عاشورا است.

 بعثت زنان و تقویت تاب‌آوری اجتماعی از مهم‌ترین عرصه‌های جهاد تبیین است

محدثه شفاهی، کارشناس رسانه، در گفتگو با خبرنگار دیار آفتاب با اشاره به اهمیت نقش زنان در عرصه جهاد تبیین اظهار کرد: در شرایط کنونی جامعه، توجه به مفهوم «بعثت زنان» و تقویت تاب‌آوری اجتماعی از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه زنان می‌توانند در عرصه آگاهی‌بخشی و روایتگری حقیقت نقشی مؤثر و تعیین‌کننده ایفا کنند.

وی با اشاره به الگوی تاریخی عاشورا افزود: یکی از روشن‌ترین نمونه‌های نقش‌آفرینی زنان در حفظ و تبیین حقیقت، حضور حضرت زینب (س) در واقعه عاشورا است. پس از شهادت امام حسین (ع)، ایشان با شجاعت، بصیرت و قدرت بیان کم‌نظیر خود اجازه ندادند دشمن روایت واقعی کربلا را تحریف کند و با خطبه‌های روشنگرانه در کوفه و شام، پیام نهضت حسینی را به جامعه منتقل کردند.

این کارشناس رسانه ادامه داد: آنچه از سیره حضرت زینب (س) می‌آموزیم، این است که زنان در تحولات اجتماعی صرفاً ناظر یا همراه نیستند، بلکه می‌توانند به عنوان کنشگران فعال در عرصه‌های فرهنگی و رسانه‌ای نقش‌آفرینی کنند و در برابر جریان‌های تحریف‌کننده حقیقت بایستند.

شفاهی با تأکید بر اهمیت تاب‌آوری اجتماعی در جامعه امروز بیان کرد: تاب‌آوری اجتماعی زمانی شکل می‌گیرد که افراد جامعه، به‌ویژه زنان به عنوان محور خانواده، بتوانند در شرایط دشوار با حفظ امید، آگاهی و انسجام، از ارزش‌ها و هویت فرهنگی و دینی جامعه صیانت کنند.

وی خاطرنشان کرد: تجربه تاریخی نشان داده است که زنان در بزنگاه‌های مهم اجتماعی با الهام از الگوهای دینی، به‌ویژه حضرت زینب (س)، توانسته‌اند نقش مهمی در حفظ روحیه جامعه، انتقال پیام مقاومت و تقویت همبستگی اجتماعی ایفا کنند.

این کارشناس رسانه در پایان تأکید کرد: امروز نیز در میدان جهاد تبیین، زنان می‌توانند با حضور آگاهانه در عرصه‌های رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی، روایتگر حقیقت باشند و با تبیین درست مسائل، زمینه افزایش آگاهی عمومی و تقویت تاب‌آوری جامعه را فراهم کنند.

انتهای خبر/