حجت‌الاسلام والمسلمین میثم درگاهی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی ((دیار آفتاب)) با اشاره به بیانات روز قبل رهبر معظم انقلاب درباره جان‌باختگان حوادث اخیر اظهار کرد: تعبیر «ما داغ داریم» نشان‌دهنده نگاه پدرانه و مسئولانه رهبر انقلاب نسبت به همه فرزندان این سرزمین است.

رئیس حوزه علمیه خواهران استان مرکزی بیان کرد: رهبر انقلاب در سخنان خود، جان‌باختگان را به چند دسته تفکیک کردند؛ از شهدای امنیت و مدافعان نظم عمومی گرفته تا مردم عادی و حتی برخی فریب‌خوردگانی که در فضای غبارآلود حوادث حضور یافتند. این تقسیم‌بندی، ریشه در مبانی دقیق فقهی و کلامی شیعه دارد.

وی با بیان اینکه در فقه شیعه دو نوع شهید تعریف شده است، تصریح کرد: نخست، شهدای میدان نبرد هستند که در مواجهه مستقیم با دشمن جان خود را از دست می‌دهند؛ مانند شهدای دفاع مقدس، مدافعان امنیت و نیروهای نظامی که بالاترین درجه شهادت را دارند.

درگاهی ادامه داد: نوع دوم، افرادی هستند که در جریان فتنه یا اقدامات دشمن کشته می‌شوند، بی‌آنکه لزوماً در صف مقابله مسلحانه باشند. اگر اغواگری و جنگ رسانه‌ای دشمن نبود، این افراد امروز زنده بودند؛ بنابراین از منظر فقهی، خون آنان نیز محترم شمرده می‌شود.

رئیس حوزه علمیه خواهران استان مرکزی به قاعده «قتیل الزحام» در فقه اشاره کرد و گفت: بر اساس این قاعده و همچنین ماده ۴۸۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، اگر فردی در ازدحام کشته شود یا قاتل شناخته نشود، دیه او از بیت‌المال پرداخت می‌شود.

وی توضیح داد: پرداخت دیه از بیت‌المال به معنای محترم شمرده شدن خون مقتول است. در چنین مواردی، حکومت اسلامی خود را در قبال این خون مسئول می‌داند و همین مبنا می‌تواند مستند فقهی برای شهید اعلام‌کردن برخی جان‌باختگان فریب‌خورده باشد.

درگاهی با اشاره به تفکیک فقهی میان «بُغاة» و بدنه همراه آنان افزود: در فقه سیاسی شیعه، میان سران فتنه که آگاهانه اقدام می‌کنند و سیاهی‌لشکر یا بدنه مردمی که از سر هیجان یا فریب وارد میدان می‌شوند، تفاوت جدی وجود دارد.

رئیس حوزه علمیه خواهران استان مرکزی تصریح کرد: اگر فردی صرفاً در تجمع حضور داشته و دست به قتل یا تخریب نزده باشد و در جریان تیراندازی‌ها کشته شود، از منظر فقهی ممکن است قتل او خطای محض تلقی شود و در این صورت ذمه حکومت نسبت به او مشغول خواهد بود.

وی همچنین به اصل «تألیف قلوب» اشاره کرد و گفت: در آیه ۶۰ سوره توبه، یکی از مصارف زکات، تألیف قلوب ذکر شده است؛ یعنی جذب دل‌ها و جلوگیری از ایجاد کینه و گسست اجتماعی.

درگاهی ادامه داد: ولی‌فقیه می‌تواند در چارچوب اختیارات حکومتی، برای حفظ انسجام جامعه اسلامی و جلوگیری از تبدیل یک خانواده آسیب‌دیده به کانون کینه، از بیت‌المال برای جبران خسارت و دلجویی استفاده کند که این اقدام، تدبیری فقهی ـ سیاسی برای حفظ کیان جامعه است.

رئیس حوزه علمیه خواهران استان مرکزی در بخش پایانی سخنان خود به قاعده «جاهل قاصر» و «مستضعف فکری» در فقه شیعه اشاره کرد و گفت: اگر فردی در اثر جنگ شناختی و هجمه سنگین رسانه‌ای قدرت تشخیص را از دست داده باشد و بدون عناد با دین وارد صحنه شده باشد، حکم باغی بر او بار نمی‌شود.

وی تأکید کرد: چنین افرادی ممکن است از منظر فقهی، مظلوم و قربانی فریب دشمن تلقی شوند. بر همین اساس، شهید اعلام‌کردن آنان به معنای تفکیک میان اصل شخصیت فرد و خطای ناشی از فریب است و این رویکرد، جلوه‌ای از عدالت و رأفت اسلامی در کنار قاطعیت با عاملان اصلی فتنه محسوب می‌شود.

انتهای خبر/